จริต6
จริตของคนมี6ประเภท ในคนๆนึงอาจมีทั้ง6ประเภทเลย แต่จะมีประเภทนึงที่เป็นหลัก
- ราคะจริต (หนักไปทางรักสวยรักงาม)
- ลักษณะ: เป็นคนรักสวยรักงาม ชอบความประณีต สะอาดสะอ้าน ชอบเสียงไพเราะ กลิ่นหอม รสอร่อย และสัมผัสที่นุ่มนวล จิตใจมักยึดติดในกามารมณ์หรือความเพลิดเพลิน
- กรรมฐานที่ถูกจริต: อสุภกรรมฐาน (พิจารณาร่างกายให้เห็นเป็นของไม่งามเน่าเปื่อย) หรือกายคตาสติ เพื่อแก้ความกำหนัด
- โทสะจริต (หนักไปทางโกรธง่าย หงุดหงิด)
- ลักษณะ: เป็นคนใจร้อน หงุดหงิดง่าย ฉุนเฉียว โมโหร้าย เกลียดความไม่เรียบร้อย ชอบจับผิด และโกรธง่ายหายช้า
- กรรมฐานที่ถูกจริต: พรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) หรือกสิณสีเขียว สีเหลือง สีแดง สีขาว เพื่อระงับความร้อนรุ่ม
- โมหจริต / โมหะจริต (หนักไปทางหลง ซึมเซา)
- ลักษณะ: เป็นคนใจมืดมน ง่วงเหงาหาวนอนบ่อย ซึมเศร้า ตัดสินใจไม่ค่อยได้ ไม่มีความมั่นใจ และมีความลังเลสงสัยในความดี
- กรรมฐานที่ถูกจริต: อานาปานสติกรรมฐาน (กำหนดลมหายใจเข้า-ออก) เพื่อให้จิตตื่นตัวและมีสติรู้ตัวอยู่เสมอ
- วิตกจริต (หนักไปทางคิดมาก ฟุ้งซ่าน)
- ลักษณะ: เป็นคนคิดไม่ตก ละล้าละลัง กังวลเรื่องโน้นเรื่องนี้ วุ่นวายใจ ฟุ้งซ่านตลอดเวลา หาจุดจบไม่ได้
- กรรมฐานที่ถูกจริต: อานาปานสติกรรมฐาน หรือการพิจารณาพระธรรมานุสติ/พุทธานุสติแบบเกาะอารมณ์เดียวให้มั่นคง
- ศรัทธาจริต (หนักไปทางเชื่อและเลื่อมใส)
- ลักษณะ: เป็นคนมีจิตใจโน้มเอียงไปทางความเชื่อและศรัทธ้าง่าย เลื่อมใสในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์และครูบาอาจารย์อย่างรวดเร็ว
- กรรมฐานที่ถูกจริต: พุทธานุสติ ธรรมานุสติ สังฆานุสติ สีลานุสติ และจาคานุสติ (ระลึกถึงทานที่ได้ทำ)
- พุทธิจริต / ญาณจริต (หนักไปทางปัญญา รอบรู้)
- ลักษณะ: เป็นคนฉลาด ชอบใช้เหตุผล คิดวิเคราะห์ ค้นคว้าหาความจริง ไม่เชื่อง่ายจนกว่าจะได้พิสูจน์
- กรรมฐานที่ถูกจริต: มรณานุสติ (ระลึกถึงความตาย) อุปคตสติ หรือการเจริญวิปัสสนาญาณพิจารณาขันธ์ 5