มหาสติปัฏฐาน ๔

การตั้งสติกำหนดพิจารณาในกาย, เวทนา, จิต และธรรม
*๑ กายานุปัสสนา
การมีสติดูกาย
๑. อานาปานุสสติ
๒. อิริยาบถ
๓. สัมปชัญญะ
๔. ธาตุมนสิการ
ธาตุ ๔
๕. ปฏิกูล
อาการ ๓๒
๖. นวสีวถิกา
ป่าช้า ๙ หรือซากศพ ๙ อย่าง

*๒ เวทนานุปัสสนา การมีสติตามรู้เวทนา
การเสวยอารมณ์
เช่น รู้อยู่ว่าขณะนี้เสวยสุข เสวยทุกข์ หรือไม่สุขไม่ทุกข์

*๓ จิตตานุปัสสนา การมีสติตามรู้สภาวะของจิต
เช่น จิตมีราคะ โทสะ โมหะ หรือจิตผ่องใสก็รู้อยู่

*๔ ธัมมานุปัสสนา
การมีสติรู้ชัดธรรม
๑. ขันธ์ ๕
๒. อายตนะ ๖
๓. นิวรณ์ ๕
๔. โพชฌงค์ ๗
๕. อริยสัจ ๔

อาการ ๓๒ ได้แก่ ผม, ขน, เล็บ, ฟัน, หนัง, เนื้อ, เอ็น, กระดูก, เยื่อในกระดูก,
ม้าม, หัวใจ, ตับ, พังผืด, ไต, ปอด, ไส้เล็ก, ไส้ใหญ่, อาหารใหม่, อาหารเก่า, มันสมอง,
ดี, เสลด, หนอง, เลือด, เหงื่อ, มันข้น, น้ำตา, มันเหลว, น้ำลาย, น้ำมูก, ไขมัน, มูตร